LIVEPRESS.MEDIA xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, James Webb Kosmik Teleskopu (JWST və ya Webb) uğurlarını artırmağa davam edir. JWST bu yaxınlarda planetimizdən milyonlarla işıq ili uzaqda olan iki neytron ulduzunun toqquşması nəticəsində yaranan fenomeni müşahidə etdi . Uebbin müşahidəsi həm də teleskopun tarixində bir ilkdir.
Ümumi məlumat üçün qeyd edək ki, iki neytron ulduzu toqquşduqda kilonova kimi tanınan böyük, parlaq bir partlayış baş verir. Neytron ulduzları inanılmaz dərəcədə böyük ulduzların çökməsi nəticəsində əmələ gəlir. Bir-birinin orbitində fırlanan neytron ulduzları böyük sürətlə toqquşaraq qısamüddətli qamma-şüa partlamaları (GRB) yayırlar. GRB-lər çox vaxt Günəşin 10 milyard illik ömrü ərzində buraxacağı enerjinin ümumi miqdarına bərabər olan qısa müddət ərzində (bir neçə saniyədən bir və ya iki dəqiqəyə qədər) enerji yayırlar . Bu son dərəcə nadir hadisə ilk dəfə JWST tərəfindən tədqiq edilmişdir.
Radboud Universitetindən Endryu Levanın rəhbərlik etdiyi astronomlar qrupu GRB 230307A adlı neytron ulduzlarının birləşməsindən yaranan hadisəni araşdırıb . Bu nəhəng kilonova partlayışı, indiyə qədər qeydə alınmış ikinci ən parlaq GRB, NASA-nın Fermi Qamma-şüaları Kosmik Teleskopu tərəfindən 7 mart 2023-cü ildə kəşf edilmişdir . 34 saniyə davam edən partlayışın sonrakı müşahidəsi Webb ilə aparılıb. Uebbin güclü görmə qabiliyyətindən istifadə edərək, komanda kilonova ətrafında bir neçə qalaktika aşkarladı. Bu partlayış üçün ən parlaq və buna görə də ən çox ehtimal olunan yer olaraq təsvir edilən qalaktika Yerdən təxminən 8,3 milyon işıq ili uzaqlıqda yerləşir .
Aparılan müşahidələrdə kainatdakı ən böyük elementlərin də bu nəhəng partlayışlar nəticəsində əmələ gəldiyi müəyyən edilmişdir. Bu elementlərə dəmir, torium, qızıl, platin, uran və bir çox yeni və daha ağır elementlər daxildir. Mütəxəssislərin fikrincə, bu ağır elementlər kainatdakı ulduzların təkamülünü və formalaşmasını anlamaq üçün vacibdir.
Müəllif haqqında
